GENÈVE - 18 december 2009 – De klimaattop in Kopenhagen is niet voldoende voor de aanpak van het complexe probleem van migratie als gevolg van milieu- en klimaatverandering. Er is meer nodig, stelt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) op de Internationale Dag van de Migrant.
Terwijl de wereldleiders op de slotdag van de VN-conferentie over klimaatverandering in de Deense hoofdstad de ondertekening overwegen van een wereldwijde overeenkomst over klimaatverandering waarin de gevolgen daarvan voor migratie en ontheemding al dan niet worden onderkend, hebben de klimaatverandering en milieuaantasting feitelijk al wereldwijd geleid tot migratie of ontheemding. Met name de armste landen zijn het kind van de rekening.
Het ontbreekt in ernstige mate aan kennis en inzicht om te bepalen hoe de vele complexe gevolgen van milieumigratie het best kunnen worden aangepakt.
“Niemand weet in feite hoeveel mensen al vrijwillig of gedwongen migreren vanwege klimaatverandering of milieuaantasting. We weten eigenlijk alleen dat deze migratie zich grotendeels binnenlands of in de regio voltrekt en dat het een toenemende trend is," aldus William Lacy Swing, Directeur-Generaal van IOM.
Door de toenemende migratiedruk als gevolg van de effecten van klimaatverandering is een effectieve aanpak van de bestaande problemen op het gebied van migratiebeheer urgenter dan ooit. “Effectieve bescherming bieden voor de mensenrechten van alle migranten, inclusief milieumigranten, en adequate hulp bieden aan kwetsbare groepen die een veilig heenkomen zoeken blijft een van de belangrijkste prioriteiten van IOM. Samen met onze partnerorganisaties in de Global Migration Group en in andere verbanden blijven we ons ook inzetten voor het beperkt houden van gedwongen migratie, zodat uiteindelijk alleen migratie uit vrije wil resteert,” voegt dhr. Swing eraan toe.
Uit een recent gepubliceerd rapport van de IOM blijkt dat de migratie voortkomend uit milieudegradatie zich grotendeels binnenlands afspeelt. Diverse Aziatische landen, bijvoorbeeld, hebben te kampen met grote aantallen migranten die de vlucht nemen van het platteland naar de stad, omdat de steeds terugkerende overstromingen hun landbouw activiteiten en voorraden verwoesten en ze dwingen hun heenkomen te zoeken in de overvolle stedelijke gebieden, met dramatische gevolgen voor de infrastructuur, collectieve voorzieningen en de gezondheid.
De geleidelijke milieuaantasting eist minder nadrukkelijk aandacht dan extreme klimatologische verschijnselen als overstromingen en orkanen, maar niettemin werden tussen 1979 en 2008 1,6 miljoen mensen getroffen door droogten, meer dan twee keer zoveel als het aantal mensen dat werd getroffen door orkanen, waarbij met name de bevolking in Afrika veel te lijden heeft gehad.
Migratie speelt in deze context als overlevingstrategie al een belangrijke rol. Mali, bijvoorbeeld, heeft te kampen met interne migratie van het noorden naar het zuiden van het land en met regionale migratie naar de kustgebieden van West-Afrika als spontane aanpassingsstrategie aan droogte, waarmee in feite alleen wordt bereikt dat de druk van het ene fragiele ecosysteem naar het andere wordt verplaatst.
Hoewel migratie een rol speelt in sommige National Adaptation Programmes of Action (NAPAs), door Minst Ontwikkelde Landen in het leven geroepen om het hoofd te bieden aan klimaatverandering, kan er nog veel worden gedaan om de rol van migratie als aanpassingstrategie te versterken.
“We weten allemaal dat er geen eenduidige oplossing bestaat voor de problemen van klimaatverandering. We moeten alle middelen die ons ter beschikking staan gebruiken en migratie is daar één van. Algemeen erkend wordt dat migratie bijdraagt en kan bijdragen aan de ontwikkeling in herkomst- en bestemmingslanden. Versterking van de relatie tussen migratie en ontwikkeling en profiteren van de voordelen van tijdelijke en circulaire migratie voor kwetsbare groepen moet deel uitmaken van de aanpassingsplannen," stelt dhr. Swing.
De potentiële schaal van toekomstige migratiestromen vereist internationale steun voor die landen die het ernstigst getroffen worden door milieumigratie in eigen land en uit aangrenzende gebieden. De minder en minst ontwikkelde landen beschikken immers niet over de mogelijkheden of middelen om dergelijke stromen op te vangen of in goede banen te leiden.
“Financiële steun om de aan de migratieproblematiek gerelateerde gevolgen van milieuaantasting en klimaatverandering op te vangen mag niet ten koste gaan van de ontwikkelingshulp waarin al is gesneden als gevolg van de economische crisis. Extra steun is vereist om ontwikkelingslanden in staat te stellen de humanitaire gevolgen op te vangen,” voegt Swing eraan toe.
Milieumigratie is echter ook voor de ontwikkelde wereld een in ernst toenemend probleem, waar beleidsmaatregelen om deze problematiek aan te pakken vooralsnog schitteren door afwezigheid.
Een recent gepubliceerd rapport van de IOM, waarin melding wordt gemaakt van potentiële brandhaarden in diverse Aziatische, Afrikaanse en Midden- en Zuid-Amerikaanse landen met hoge migratiecijfers, aanzienlijke sociaal-economische problemen en een toenemend risico van klimaatrampen die de voedselveiligheid aantasten, stelt dat het huidige gebrek aan beleid op het gebied van milieumigratie tot gevolg heeft dat de ontwikkelde wereld het nog zwaar te verduren zal krijgen met zeker zo ernstige problemen.
“Klimaatverandering, demografische ontwikkelingen en globalisering wijzen allemaal op een verhoogde migratie in de toekomst. Dit betekent dat het welzijn van nog meer mensen en gemeenschappen afhankelijk zal worden van ons vermogen migratie te beheren op een manier welke de voordelen en kansen die het biedt verhoogt en het lijden verzacht. De effecten van klimaatverandering worden een steeds belangrijkere variabele in deze rekensom. We moeten vooruit denken en verandering anticiperen, we moeten integrale oplossingen bedenken die migratie koppelen aan aanpassing aan klimaatverandering en we moeten bereid zijn om de humanitaire problemen aan te pakken waar klimaatverandering ons nu al voor stelt," besluit dhr. Swing.
Voor meer informatie: (in Geneve)
Jean-Philippe Chauzy - Tel: 41 22 717 9361 - Mobiel: 41 79 285 4366, pchauzy@iom.int
Jemini Pandya - Tel 41 22 717 9486-Mobiel: 41 79 217 3374, jpandya@ iom.int
Publicaties Referenties:
- Migration, Environment and Climate change (zie www.iom.int)
ISBN: 978-92-9068-454-1
