Nederland werkt aan een modern migratiebeleid. Dat past bij het feit dat de wereldwijd fors toenemende migratie Nederland niet ongemoeid laat én de daarmee groeiende multiculturele samenstelling van de Nederlandse bevolking. De overheid wil afspraken omtrent toelating, toezicht en handhaving. "Een dialoog tussen gast- en herkomstland is daarbij onmisbaar om te komen tot beheer en profijt van migratie voor alle partijen. IOM bevordert als een bruggenbouwer voor deze dialoog", aldus Joost van der Aalst, Chief of Mission IOM Nederland.
De migratiegroei naar Nederland kent diverse oorzaken. De wereldwijde mobiliteit van mensen is goedkoper, sneller en veiliger en dankzij de communicatiemogelijkheden beschikken mensen over veel informatie. Migratie groeit ook door de behoefte aan goedkope arbeidskrachten in het westen en door de behoefte van economische migranten uit armere landen aan een beter bestaan. De samenstelling van de samenleving verandert sneller doordat iedere migrant gemiddeld vijf volgmigranten heeft.
Vanwege deze ontwikkelingen stuurt de Nederlandse overheid aan op een
modern migratiebeleid. Nederland wil migratie beheren en toelating van
migranten laten aansluiten aan de behoeften van het land. Dat vereist volgens
Van der Aalst een dialoog tussen gast- en herkomstland. "Er moeten afspraken
gemaakt worden die berusten op een wederkerigheid. Bijvoorbeeld over de vraag
van landen van herkomst aan gastlanden om rechtsgelijkheid voor hun
onderdanen. Daartegenover staat ook een verantwoordelijkheid voor onbezorgde
terugkeer voor migranten. Herkomstlanden zien graag dat een migrant bijdraagt
aan de ontwikkeling van het land door geldovermakingen, maar vaak zijn
investeringen zwaar belast. Het gastland en land van herkomst zouden
samen helderheid moeten bieden over de verwachtingen en spelregels die gelden
bij vertrek, aankomst, verblijf en terugkeer."
In het beheren van migratie spannen overheden zich in om een parallelstroom
van niet legale economische migranten te voorkomen, te verhinderen en te
verkleinen.
Dit gebeurt door het verhogen van grensbeveiliging, biometrische toepassingen
in documenten, uitwisseling van databestanden en dergelijke. Ook dat vereist
een dialoog tot samenwerking tussen gast- en herkomstlanden.
Circulaire migratie 'for the benefit of all'
Migratiebeheer op basis van dialoog kan circulaire migratie
bevorderen. Door goede afspraken en voorlichting voorafgaand aan vertrek én
heldere condities over het verblijf in Nederland kan migratie bijdragen aan
een toekomst voor gast- en herkomstland en voor migrant.
"Circulaire migratie hangt samen met migratiedrijfveren. Redenen om te
migreren zijn vaak de behoefte aan economische ontwikkeling, los van de
conflicten, politieke redenen of milieurampen die in die landen van herkomst
vaak aan de orde zijn. Zolang aan de drijfveren van migratie niets verandert,
blijft autonome, zowel legale als illegale migratie, bestaan. Erkenning van
de (economische) drijfveren van de migrant is daarom belangrijk bij het
benaderen van dit probleem."
Als er goede afspraken zijn gemaakt, is er ruimte voor marktwerking tussen
vraag en aanbod van met name arbeidsmigranten. Daar waar het vrije verkeer
van geld en goederen wel geregeld is, zou dit ook voor mensen moeten kunnen.
Het is volgens Van der Aalst raadzaam en efficiënt om met die afstemming van
vraag en aanbod te beginnen in het land van herkomst. "Dan kunnen ook
afspraken over terugkeer onderdeel zijn van toelating tot Nederland. In dit
proces kan IOM Nederland door het wereldwijde netwerk van IOM kantoren ook in
herkomstlanden de migrant faciliteren en zorgen dat voor beide partijen de
verwachtingen bekend zijn." Op dit terrein is ook samenwerking met werkgevers
gewenst. "De kracht ligt dan met name in een effectieve werving van de
arbeidskrachten met een zero-tolerantie ten aanzien van werkverschaffing aan
niet-legale migranten."
Braindrain wordt braingain
Om circulaire migratie te doen slagen is het succes van terugkeer relevant.
Dat vraagt om erkenning van de drijfveren om te migreren met daarop
aansluitend de toelating ofwel voor bescherming vanwege conflicten ofwel voor
verbetering van de economische situatie. Als het migratieproces een
tijdelijke aard heeft, is er ook noodzaak voor een zo goed mogelijke kans van
herintegratie na terugkeer. Van der Aalst: "Veelal ontstaat er een kloof
omdat zowel 'blijvers' en de 'vertrekkers' zich verder hebben ontwikkeld.
Vertrekkers zijn vaak de sterksten en best geschoolden. Die kloof is deels te
overbruggen als de migrant er in slaagt tijdens het verblijf in het gastland
economische zelfstandigheid te realiseren. Daarmee is de migrant bij
terugkeer niet afhankelijk van deze sociale setting. Als de
terugkerende migrant vervolgens meer kennis en economische zelfstandigheid
mee weet te brengen gaat braindrain over in braingain en is er dus profijt
voor land van herkomst."
Rol IOM
Was IOM Nederland sinds begin jaren negentig vooral betrokken bij terugkeer
van migranten, inmiddels heeft IOM veel meer dienstenpakketten ontwikkeld,
gericht op de totale migratie cyclus. Daarmee wil de organisatie belangen van
individuele migranten én belangen van de gemeenschap en sociale omgeving
dienen. "Dat gebeurt bijvoorbeeld al in het kader van TRQN (Temporary Return
of Qualified Nationals) en MIDA-projecten, waarin migranten in
Nederland tijdelijk teruggaan en met hun beroepsmatige ervaringen bijdragen
aan opbouw, wederopbouw en ontwikkeling van het land van herkomst."
In verschillende delen van de wereld brengt IOM regionaal clusters
van landen bij elkaar om expertise en ervaringen met elkaar uit te wisselen
voor een beter migratiemanagement. Voorbeeld is de in januari 2008 mede door
IOM georganiseerde 'Abu Dhabi Dialogue'. Onderwerp was arbeidsmigratie
tussen landen van herkomst en bestemming in Azië.
Ministers uit Afghanistan, Bahrein, Bangladesh, China, India, Indonesië,
Koeweit, Maleisië, Nepal, Oman, Pakistan, de Filippijnen, Qatar,
Saoedi-Arabië, Singapore, Sri Lanka, Thailand, de Verenigde Arabische
Emiraten, Vietnam en Yemen hebben besloten tot een gezamenlijke benadering
van tijdelijke en contractarbeid, die bijdraagt aan de belangen van zowel
gast- als herkomstlanden. Migratie en ontwikkeling krijgt nadrukkelijk
aandacht binnen het onderwerp arbeidsmigratie. Speerpunten in de aanpak zijn
zowel geldovermakingen als het tegengaan van illegale migratie alsmede
bescherming van contractwerkers en een goede match van vraag en aanbod van
arbeidskrachten.
KADERTEKST: IOM NEDERLAND
Als onafhankelijke, internationale organisatie behartigt IOM de belangen van migranten en van de samenleving. IOM werkt samen met nationale en internationale partners aan:
- het uitvoeren van initiatieven en projecten op het gebied van migratie;
- het bevorderen van begrip voor migratievraagstukken;
- een bijdrage aan sociale en economische ontwikkeling door de inzet van kennis en deskundigheid van migranten;
- het versterken van de waardigheid en het welzijn van migranten.
Sinds de oprichting in 1951 is IOM uitgegroeid tot een wereldwijde organisatie met een hoofdkantoor in Genève en 122 lidstaten in 2007. In 1991 is IOM met haar activiteiten in Nederland gestart. In Nederland houdt de organisatie zich bezig met de begeleiding van personen naar of uit Nederland, herintegratie, de bestrijding van mensenhandel, arbeidsmigratie en migratie en gezondheid. De activiteiten zijn verdeeld over drie thema's: terugkeer, overkomst naar Nederland en migratie & ontwikkeling.
Internationale Organisatie voor Migratie
Migratie Info 2008, nr 1
Thema: IOM
