Steun bij de ontwikkeling en implementatie van EU-migratiebeleid en -programma's, de IOM-missies hierover informeren en deze missies assisteren bij het realiseren van door de EU gefinancierde projecten. Dat is de taak van de Policy and Programme Support Unit (PPSU) ofwel afdeling Beleid en Programmaondersteuning van IOM in Brussel. De aandacht voor migratie binnen de EU is het afgelopen decennium sterk toegenomen.
Daarbij zijn de kennis, ervaring en de contacten van IOM, zowel in Brussel en
Genève als vanuit de wereldwijde missies van groot belang.
Hoofd van de PPSU Alexia Scarlett en haar vijf IOM-collega's werken daartoe
samen met drie belangrijkste organen binnen de Europese Unie. Dit zijn de
Europese Commissie, het Europese Parlement en de Raad van Europa. De Europese
Commissie is als het ware het dagelijkse bestuur van de EU. Het Europese
Parlement geeft via de europarlementariërs stem aan de bevolkingen van de 27
landen die deel uitmaken van de Europese Unie. Het Parlement debatteert en
beslist op basis van voorstellen van de Europese Commissie. Het Europese
Parlement is samen met de Raad van de Europese Unie besluitvormingsbevoegd
ten aanzien van veel migratieaangelegenheden. In de Raad van de Europese Unie
zijn de regeringen van de 27 lidstaten vertegenwoordigd.
De Europese Commissie is een bijzonder belangrijke partner van IOM. "Ze
zijn de architecten van initiatieven in het kader van de EU Global Approach
to Migration. We hebben vrijwel dagelijks contact en houden elkaar op de
hoogte van ontwikkelingen en projecten." De PPSU heeft met steeds meer
Directoraten-generaal van de Europese Commissie te maken. DG Justitie,
Vrijheid en Veiligheid, DG Buitenlandse Betrekkingen, DG Humanitaire Hulp en
DG Ontwikkeling zijn reguliere gesprekspartners. Ook de DG's Werkgelegenheid,
Onderzoek en Gezondheid hebben met migratieaspecten te maken en dus is er
frequent contact met IOM. "Het komt er op neer dat steeds meer DG's van de
Europese Commissie te maken hebben met migratie en daarmee groeit de
samenwerking tussen IOM en de Europese Commissie."
Ook met het Europese Parlement onderhoudt IOM regulier contact. Er vinden
bijvoorbeeld informele bijeenkomsten plaats over migratie waarbij IOM
presentaties geeft over specifieke migratiethema's zoals arbeidsmigratie en
mensenhandel. Ook is er individueel contact met europarlementariërs en met
het secretariaat van de Raad van Europa. De rol van IOM in de samenwerking
met de diverse organen binnen de Europese Unie is breed. "Het varieert van
het voorzien van schriftelijke informatie tot het uitwisselen van ervaringen
in bepaalde landen en het organiseren van conferenties. Uit onze contacten
blijkt, op elk niveau, het belang van de wereldwijde expertise en
onafhankelijke status van IOM."
Op loopafstand
Het IOM-kantoor bevindt zich op loopafstand van de EU-instellingen.
De dagelijkse samenwerking kent zowel informeel overleg als reguliere
vergaderingen. De medewerkers van de PPSU hebben elk een eigen regio en thema
in portefeuille, bijvoorbeeld Afrika en Migratie en Ontwikkeling. "We hebben
zicht op de EU-beleidsontwikkeling en op de diverse programma's die IOM
wereldwijd uitvoert. Daardoor kunnen wij ook een adviserende rol naar de
diverse Europese organen vervullen. IOM-collega's wereldwijd zijn goed
geïnformeerd over de dagelijkse praktijk op het gebied van migratie.
Regelmatig organiseren we bijeenkomsten tussen EU-vertegenwoordigers en
gespecialiseerde collega's van het hoofdkantoor in Genève of van IOM-missies
in bepaalde regio's met het oog op wederzijdse consultatie."
Scarlett geeft een schets van de EU-wet¬geving en beleidsontwikkelingen op
het gebied van migratie in de afgelopen jaren. "Van groot belang was de
lancering van het Tampere Programma in 1999, gevolgd door het Den Haag
Programma in 2004. Het AENEAS Programma, gericht op financiële en technische
ondersteuning aan derde landen met betrekking tot migratie en asiel, was een
belangrijk instrument bij de implementatie van recente EU-strategieën op het
gebied van migratie. In 2007 zijn nieuwe financiële instrumenten ten behoeve
van migratie geïntroduceerd voor de periode 2007-2013. Deze instrumenten
betreffen migratiemanagement binnen de EU in relatie tot derde landen en
bestrijken een breed terrein van migratiethema's zoals grensbeheer, migratie
en ontwikkeling, arbeidsmigratie, integratie en terugkeer van illegale
migranten.
Actuele ontwikkelingen
Op de vraag naar actuele zaken in het werk van PPSU vertelt Scarlett over het
contact met de nieuwe EU-voorzitter. "In het eerste halfjaar van 2008 ligt
het voorzitterschap bij Slovenië. We hebben vooraf besproken aan welke
migratiethema's Slovenië gedurende het voorzitterschap voornemens was
aandacht te geven. Vervolgens hebben we enkele voorstellen gedaan ten aanzien
van migratieaspecten die naar onze mening prioriteit verdienen." Actueel is
ook het ontwerpprogramma van de Europese Commissie over arbeidsmigratie.
"Samen met de International Labour Organization (ILO) in Brussel hebben we
gesproken over mogelijke samenwerking ten aanzien van de EU-programma's over
arbeidsmigratie. In de context van het EU-debat over klimaatverandering heeft
IOM, samen met het UN Agency for Environment voorstellen gedaan voor
onderzoek en dialoog over de link tussen migratie en de omgeving." Een
voorbeeld is ook dat een collega deelneemt aan een conferentie in Ghana over
arbeidsmigratie. De conferentie is georganiseerd in het kader van een door de
Europese Commissie gesubsidieerde en door IOM georganiseerde regionale
dialoog tussen West-Afrika en Maghreb en de EU over migratie.
Wat betreft actuele migratiebewegingen wijst Scarlett op de economische
migratie binnen de EU van de nieuwe naar de oude lidstaten. Dit past in het
vrije verkeer van personen binnen de EU. Vanuit derde landen valt
voornamelijk de economische migratie op vanuit Latijns-Amerikaanse landen als
Colombia en Argentinië naar Spanje, vanuit Albanië en Marokko naar Spanje en
Italië en vanuit de Oekraïne naar Oost-Europa.
Ten aanzien van dergelijke migratiebewegingen kan IOM de overheden adviseren
over migratiemanagement. Door informatiecampagnes en Migratie Informatie
Centra kan IOM migranten een realistisch beeld geven over hun situatie in hun
bestemmingsland en over de gevolgen van illegale migratie.
Europees Vluchtelingen Fonds
De lidstaten van de EU en de Europese Commissie zijn de grootste
donoren van IOM. Zij voorzien veel IOM-missies van door EU-fondsen
gefinancierde programma's. Eén van deze fondsen is het in 2000 ingestelde
Europees Vluchtelingenfonds (EVF). In 2005 is vervolgens het Europees
Vluchtelingenfonds II (EVF II) ingesteld. EVF II loopt tot 2010 en is bedoeld
om bij te dragen aan kosten voor de opvang van asielzoekers, vluchtelingen en
ontheemden, de integratie van vluchtelingen en de vrijwillige terugkeer van
asielzoekers en vluchtelingen. ERF III is beschikbaar sinds 1 januari
2008.
Thematische programma over Migratie en Asiel
In februari 2008 hebben IOM-missies, het hoofdkantoor en de PPSU in
Brussel vijftien projectvoorstellen voorbereid en ter goedkeuring
voorgelegd aan de Europese Commissie in het kader van het nieuwe thematische
programma over migratie. "Samen met onze missies in landen buiten de EU en
experts op het hoofdkantoor, werkt IOM Brussel aan de ontwikkeling van deze
projecten. Inmiddels hebben de EU-lidstaten vaste contactpersonen voor
migratieaangelegenheden, werkend vanuit hun kantoren in Brussel. Wij houden
hen op de hoogte over nieuwe IOM-initiatieven en overleggen over het
voorleggen van projecttoepassingen aan de Europese Commissie, bijvoorbeeld in
het kader van het thematische programma over migratie. Enkele keren hebben we
gezamenlijke projectvoorstellen gedaan voor EC-subsidie."
Naast informatieverstrekking organiseert de PPSU ook bijeenkomsten voor
IOM-vertegenwoordigers van andere missies. Zo zijn er in de herfst van 2007
twee bijeenkomsten georganiseerd over de nieuwe migratie gerelateerde
programma's van de Europese Commissie voor de periode 2007-2013.
Scarlett is hoopvol over de ontwikkelingen in het migratiebeleid op Europees niveau. "Er is veel meer afstemming en bijvoorbeeld samenwerking op het gebied van mensenhandel, arbeidsmigratie en migratie en ontwikkeling. Er zijn grotere budgetten voor migratieprogramma's en veel meer Directoraten-Generaal betrekken het thema migratie. In vrijwel iedere vergadering van de Europese Raad staat migratie op de agenda. Dus onze afdeling en IOM wereldwijd zullen doorgaan met onze rol op Europees niveau."
Meer informatie op www.belgium.iom.int
Internationale Organisatie voor Migratie
Migratie Info 2008, nr 1
Thema: IOM
