Een van de terreinen waarop IOM Internationaal zich inspant is de bestrijding van mensenhandel. In plaats van mensenhandel wordt er regelmatig gesproken over vrouwenhandel, waarbij men het idee krijgt dat enkel vrouwen die uitgebuit worden in de prostitutie hier slachtoffer van zijn. Het is daarom belangrijk te benadrukken dat mensenhandel breder is; ook mannen kunnen hier slachtoffer van zijn en de uitbuiting kan plaatsvinden in andere sectoren dan de prostitutiebranche, zoals onder andere in de horeca of land- en tuinbouw.
IOM Internationaal is op verschillende manieren actief ten aanzien van het
bestrijden van mensenhandel. In verschillende landen vinden
informatiecampagnes plaats, wordt nader onderzoek gedaan en worden
beroepsgroepen die in aanraking kunnen komen met mensenhandel getraind. Ter
illustratie, in 2005 resulteerde een project gecoördineerd door IOM Nederland
in een tweedelig handboek gericht op de rechterlijke macht en openbare
aanklagers in verschillende Europese landen.
Het handboek Awareness-raising of judicial authorities concerning trafficking
in human beings"(IOM 2005) is te vinden op
www.iom-nederland.nl. Hard copies
kunnen besteld worden via iomthehague@iom.int.
In het kader van het REAN-programma besteedt IOM Nederland extra aandacht aan slachtoffers van mensenhandel die terug willen keren naar het land van herkomst. IOM-medewerkers komen op verschillende manieren met deze groep in contact, bijvoorbeeld via de Stichting Tegen Vrouwenhandel (STV), de politie of de hulpverlening. Het kan ook voorkomen dat een slachtoffer van mensenhandel op eigen initiatief een spreekuur van IOM bezoekt.
Indien een slachtoffer aangeeft terug te willen naar het land van herkomst kan IOM ondersteuning bieden. Hierbij wordt rekening gehouden met zowel de kwetsbare positie en individuele hulpvraag van betrokkene als de veiligheid van het slachtoffer, familie en eventuele hulpverleners. IOM kan in ieder geval assisteren bij het verkrijgen van geldige reisdocumenten en zorgen voor een ticket naar een vliegveld zo dicht mogelijk bij de eindbestemming. Voor zover mogelijk zal IOM zorg dragen voor begeleiding bij vertrek evenals voor aankomstassistentie.
Vanaf de aankomst op de luchthaven in het land van herkomst kan de betrokkene op verzoek verder begeleid worden naar huis. Indien gewenst en mogelijk kan betrokkene ondersteuning krijgen van een lokale organisatie om een zelfstandig leven op te bouwen. Wanneer een persoon niet direct naar huis kan of wil reizen, is er in sommige herkomstlanden de mogelijkheid in een opvanglocatie onder professionele begeleiding tot rust te komen en plannen te maken voor de toekomst. Er kan bijvoorbeeld psychosociale, medische en juridische ondersteuning geboden worden. Ook behoort hulp bij het zoeken naar werk of het volgen van cursussen die erop gericht zijn werk te vinden en een zelfstandig leven op te bouwen vaak tot de mogelijkheden.
Wat een terugkeerder precies aan ondersteuning ontvangt hangt af van de hulpvraag en de precieze mogelijkheden in het land van herkomst. IOM Nederland heeft in dit kader een convenant gesloten met STV, Bonded Labour in The Netherlands (BlinN) en de Stichting Religieuzen Tegen Vrouwenhandel (SRTV). Binnen dit convenant is afgesproken dat er gebruik kan worden gemaakt van elkaars netwerken om optimale ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel te bieden.
KADERTEKST
IOM internationaal heeft inmiddels ruim 13 jaar ervaring met het begeleiden van slachtoffers van mensenhandel en meer dan 14.000 slachtoffers wereldwijd zijn in de loop der jaren geassisteerd. De ervaring die IOM heeft opgedaan is onlangs gebundeld in het IOM Handbook on Direct Assistance for Victims of Trafficking (te downloaden of bestellen via www.iom.int.).
In dit handboek zijn richtlijnen te vinden voor dienstverlenende organisaties over hoe om te gaan met slachtoffers van mensenhandel van het moment van initieel contact tot effectieve sociale herintegratie.
Internationale Organisatie voor Migratie
Migratie Info 2007, nr 3
Thema: Gender & Migratie
